Dodenherdenking in Den Bommel: “Leven met oorlog”

Donderdag 4 mei vond in Den Bommel de Dodenherdenking plaats. De herdenking werd gehouden in gebouw “Bij de Bron”. Aansluitend werd bij het oorlogsmonument twee minuten stilte gehouden en werden er bloemen gelegd.

Door Jan Zuijdijk

De heer Rien Bakelaar heette een ieder hartelijk welkom. Hij noemde enkele gebeurtenissen in de omgeving van Den Bommel, zoals de begrafenis van de vliegeniers Robert E. Stover en sergeant Harold Lockett. Ook zijn er inwoners van Den Bommel omgekomen door ontberingen in werkkampen (Hendrik Lokker en Gerrit Ras) en Jappenkampen (Abraham en zijn zoon Herman Jongeling). Ook werd de naam van Peet Segers genoemd die, net terug thuis uit Duitsland, op 18 juni 1945 op het gors op een landmijn trapte. Hij overleefde dit wel, maar ging de rest van zijn leven met één hand verder. Ook de 21 jarige Neeltje van Zanten, wonende aan de Kranendijk, trapte naast de waterput op een landmijn. Haar rechteronderbeen moest worden geamputeerd.
Vanavond zijn afgevaardigden van bewoners “De Wijde Blik” aanwezig. Opa Hulters, de opa van mevrouw Thijssen, heeft in de oorlog in concentratiekamp Buchenwald gezeten. Hij heeft het wel overleefd, maar wilde er na de oorlog nooit over praten. Hij is niet zo oud geworden. Ook haar Opa Van Bladel was gevangene in Buchenwald.

We herdenken vanavond alle oorlogsslachtoffers, o.a. de soldaten uit vele landen die hun leven gaven voor onze vrijheid. Wie had kunnen vermoeden dat 77 jaar na de oorlog Europa weer werd opgeschrikt door oorlogsgeweld. Nu in Oekraïne. Is leider Poetin vergeten wat er allemaal is gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog? Miljoenen Russische landgenoten zijn toen door Nazi Duitsland slachtoffer geworden. Nu tellen we weer duizenden slachtoffers in Oekraïne.

We heetten deze avond ook welkom aan een speciale gast, n.l. de heer Willy van der Welle uit Canada. Willy komt voor familiebezoek en voor diverse herdenkingen. Zijn vader, Teun van der Welle en oud-Platenaar, was één van de Merwedegijzelaars uit Sliedrecht, op 16 mei 1944 gevangen genomen door de Duitsers en vervoerd naar Kamp Amersfoort en later naar een werkkamp in Duitsland. Ondanks grote ontberingen heeft hij de oorlog overleefd en is in 1954 met zijn jonge gezin naar Canada geëmigreerd.

Namens de Gemeente Goeree-Overflakkee hield wethouder de heer Berend-Jan Bruggeman een toespraak. Het jaarthema is dit jaar “Leven met oorlog”.
Op 10 mei 1940 begon de Tweede Wereldoorlog voor Nederland, terwijl die om ons heen al lang al in volle gang was. Op die dag zagen Nederlandse waarnemers dat bommenwerpers van de Duitse Luftwaffe boven de Noordzee een bocht van 180 graden maakten richting Nederland. Nederland was het doelwit! Op Goeree-Overflakkee was op die eerste dag gelijk de oorlog zichtbaar. Jonge militairen namen het in hun verouderde Fokker CV Tweedekkers op tegen de Duitse luchtmacht. Een ongelijke strijd. De eerste oorlogsdag had voor veel van onze inwoners vooral iets spannends. Het schouwspel in de lucht werd gevolgd. Maar al snel sloeg het om in angst en onzekerheid. De oorlog was begonnen!
Nu, bijna 83 jaar later, staan we op 4 mei hier in vrijheid. We herdenken de slachtoffers van de oorlogstijd en hen die in vredesmissies omkwamen.
Ook werd door de wethouder de vliegeniers Locket en Stover genoemd die in de omgeving van ons dorp oorlogsslachtoffer werden. In Den Bommel werd in 1944 de uitwateringssluis opgeblazen waardoor het oostelijke deel van ons eiland onder water kwam te staan. Mensen werden geëvacueerd. Onder andere de familie Vervloed, die naar Oud-Beyerland vertrok. Daar verloren hun twee kinderen, Anthonia van 14 jaar en Jacob van 10 jaar, hun leven bij een bombardement.
Bruggeman verklaarde ook blij te zijn dat er veel jongeren aanwezig waren, waaronder leden van de jeugdbrandweer.
Nu is de oorlog niet ver weg. Kijk wat er in de Oekraine gebeurt. Kijk naar de oorlogsvluchtelingen die we nu opvangen.
We moeten onze kwetsbare vrijheid koesteren. We mogen niet wegkijken van wat fout is. We zijn samen verantwoordelijk voor onze vrijheid. Daarom is herdenken belangrijk!

Houten kanonnen
De heer Theo Jacobs vertelde zijn verhaal over de Engelse zender op hun boerderij “Het Groene Woud”. Bij de inundatie in 1944 zijn zijn ouders met gezin geëvacueerd, maar in het najaar teruggekeerd op hun boerderij. Zijn vader Leo Jacobs werd al snel benaderd door politieman Pieter Hoogendoorn, die tevens verzetsman was, met het verzoek om een Engelse zender te plaatsen die berichten over de militaire toestand op Flakkee kon doorgeven nar de geallieerden in Brabant , wat toen reeds was bevrijd. Zoals bijvoorbeeld het feit dat er houten kanonnen bij de boerderij van Piet van Loon bij Stad aan ‘t Haringvliet waren opgesteld, zo herinnerde Theo zich nog. Zo n zender gebruikte veel elektriciteit. Dat was niet voorradig zodat er zelfgemaakte stroom moest worden gedraaid.
Zijn vader moet een dapper man geweest zijn, waar de familie trots op mag zijn! Later is als blijk van waardering nog chocolade en sigaretten door een vliegtuig gedropt boven de boerderij.
Zijn vader Leo is na de bevrijding nog onderscheiden door Prins Bernhard in de Ridderzaal te Den Haag.

Er werden drie gedichten voorgedragen, door hen zelf gemaakt, door kinderen van basisschool
Ollie. B.Bommel, te weten door Eva Koole, Naemi Versloot en Esmee de Bakker. Prachtig gedaan door deze jongedames met talent

Jan Zuijdijk droeg zijn gedicht “Wat heb je met MIJN VOLK gedaan” voor.
Bij zijn toelichting waarschuwde hij voor toenemend anti-semitisme in de wereld, inlcusief in Nederland. Een zorgelijke zaak.

Het Sint Adolfskoor zong twee liederen :
Lied : From the time you say Goodbye.
Lied : The white cliffs of Dover / Vrede op Flakkee.

Buiten bij het oorlogsmonument werd de herdenking vervolgd.
Femke Mooijaart blies “The last post”. Hierna volgde de twee minuten stilte.
Na de stilte werden door de brandweerlieden de Nederlandse, Engelse en Amerikaanse vlag gehesen.
De Sir Oliversband speelde het Wilhelmus, waarbij een ieder meezong.
Het Sint Adolfskoor speelde en zong het Engelse en Amerikaanse volkslied.

De heer Bruggeman legde een krans namens de Gemeente Goeree- Overflakkee. Hierna werden bloemen gelegd door afgevaardigden Linda Peekstok en Marco Driesse namens de Oud-Militairen.
Ook werden er bloemen gelegd namens Stichting Oranje Comitee, namens de Gezamenlijke kerken in Den Bommel (Ned. Hervormd en Gereformeerd), namens het Sint Adolfskoor, namens Ondernemersvereniging Den Bommel, namens bewoners van de “Wijde Blik” en door de kinderen van de basisschool Ollie. B. Bommel. De krans en bloemen werden door de leden van de Bommelse Jeugdbrandweer aangereikt. Daarna was er gelegenheid voor de overige belangstellenden om bloemen te leggen.

Hierna gingen allen naar “Bij de Bron” voor koffie en samenzijn.
Het was een waardige herdenking.

N.B : Piet Hoogendoorn was de vader van Willem, geboren aan de Voorstraat naast de kapperswinkel en is nu een bekend schrijver onder de naam Tomas Ross.