Geschiedenis Ooltgensplaat begint bij Berwoutsmoer

Ooltgensplaat- Vorige week vrijdag kwamen de Middeleeuwen in het oude Raadhuis van Ooltgensplaat weer tot leven. Bezoekers werden ontvangen door gastvrouwen en -heren, uitgedost in kleding uit die tijd. Reden: de opening van de tentoonstelling ‘Ontdekkingen uit de Middeleeuwen- opgravingen bij Ooltgensplaat’.

Door Henk Blanke

Oud-wethouder Piet v.d. Ree refereerde in zijn openingstoespraak aan Ooltgen de Pieper, de fluitspelende visser die zich in 1383 ‘vestigde’ op een stuk grasland, een plaat. Waarschijnlijk is de naam Ooltgensplaat daaruit voortgekomen.
Een andere link naar het verleden werd gelegd door de huidige wethouder Petra ’t Hoen. Er bleef echter veel in nevelen gehuld in haar openingszin: ‘Als de muren van dit prachtige, historische gebouw (uit 1616) eens konden praten’.
Deze middag ademde louter historie uit. In de diverse ruimtes van het Raadhuis is nl. een groot deel van de opgegraven schatten, en ook een maquette te bewonderen van de allereerste bewoning van Ooltgensplaat. Een tentoonstelling die tot stand is gekomen door de samenwerking van het Welzijnsfonds Oostflakkee, het Streekmuseum, de archeologische vereniging De Motte, de gemeente Goeree-Overflakkee en de provincie Zuid-Holland. Tot en met 26 september is deze tentoonstelling iedere zaterdag te bezichtigen.

Boek ’Het leven in Berwoutsmoer’
Onderdeel van de openingshandeling was de overhandiging door Annet van Leersum-Jentink van het eerste exemplaar van haar boek ‘Het leven in Berwoutsmoer’ aan de wethouder. Annet van Leersum is voorzitter van de Motte, maar ook een bevlogen schrijfster en verteller van historische verhalen. Ook probeert zij met lezingen op de scholen zo veel mogelijk jeugd enthousiast te maken voor geschiedenis. Want: ‘Het heden leer je kennen door het verleden’. Het boek is een jeugdboek waarin het leven van de kinderen Alex, Anne en hun hondje Rex, die in de vroege Middeleeuwen in Berwoutsmoer leefden, wordt beschreven. Het is te koop in het Streekmuseum. Ook wordt het besproken met leerlingen van de basisscholen, waar Annet het verhaal over het verdronken dorp ten gehore gaat brengen. Met haar motto: ‘De geschiedenis levend maken voor de jeugd’, hoopt zij deze doelgroep te bereiken.

Berwoutsmoer
Aan de rand van het Volkerak, vlakbij Ooltgensplaat zijn de eerste sporen van bewoning van het oostelijk deel van het eiland gevonden. Het ontstaan moet rond 1200 geweest zijn, in de Middeleeuwen dus. In het veengebied, tussen de slikken en schorren, ontstonden eilandjes door aanslibbing. Reden genoeg om zich daar te vestigen. En zo ontstond Berwoutsmoer. Lange tijd bleef dit een vrij onbekende periode in de historie van Goeree-Overflakkee. Tot 1979. De archeologische vereniging De Motte startte met onderzoekingen in dit gebied. Met schitterende resultaten. De resten van twee huizen werden blootgelegd. Zij waren vier bij negen meter groot met een vuurplaats in het midden. Behalve dit, troffen de onderzoekers o.a. scherven van gebruiksvoorwerpen, zoals borden en lepels, aan. Maar ook een naaldenkoker, gereedschap en een vingerhoed. Zelfs een veenschoen heeft de veengrond prijsgegeven.
De Sint Elisabethvloed maakte in 1421 een einde aan de nederzetting. Door de bouw van de Philipsdam moesten in 1987 de opgravingen gestopt worden. De restanten van de nederzetting verdwenen daardoor voorgoed onder water.