Jan Wagner: ‘Nee, een duivenmelker melkt zijn postduiven niet’

Stad aan ‘t Haringvliet_ De duivensport. In de vorige eeuw kwamen de uitslagen van de wedstrijden met postduiven wekelijks op de radio. Een vervlogen tijd. Toch telt Goeree-Overflakkee nog talrijke verenigingen die gaan voor de winst of voor het genieten dat hun duiven weer veilig thuis zijn gekomen.

Door Gerard Vonk

Eerst maar het misverstand rond het begrip duivenmelker wegwerken. De opmerking ‘je kunt een postduif toch niet melken’ gaat nog geregeld rond. ,,Nee, dat klopt,’’ legt de ervaren duivenmelker Jan Wagner uit. ,,Het gaat om het begeleiden en verzorgen van de duiven en er over praten. Het heeft dus niets met melken te maken.’’ Om van het ‘gemelk’ af te zijn spreken en schrijven de duivenhouders tegenwoordig over ‘duivencoaches’. Vanaf zijn zevende jaar zit de 61-jarige inwoner van Stad aan ‘t Haringvliet ‘in de duiven’. ,,Een hobby die tijd vraagt,’’ weet de man die werkzaam is bij Van Dis verzekeringen. ,,Maar het is voor mij een uitlaatklep en geeft ontspanning.’’ Duiven houden vraagt om aanwezigheid. Dagelijks, 52 weken per jaar. ,,Ben je er niet, dan zal je voor vervanging moeten zorgen om de duiven te voeren en drinken te geven en de hokken twee keer per dag schoon te maken. Doe je dat niet dan gaat het stinken.’’ Hoe is het gesteld met de acceptatie in de buurt? ,,Zelf ervaar ik er geen problemen mee maar er kan overlast ontstaan. Bijvoorbeeld als een melker zijn duiven laat uitvliegen en vervolgens niet terugroept. Dan kunnen ze elders gaan ‘rondslenteren’ in het dorp.’’ 

Een postduif bouwt een seizoen op, zoals een atleet, een wielrenner of andere sporter dat doet. ,,Je begint met korte vluchten,’’ legt Wagner uit. ,,In België zijn er een paar goede losplekken. Vervolgens breiden we de afstanden uit en wisselen die af met korte.’’ De sport telt vier categorieën: Vitesse tot 300km, midfond van 300-500km, dagfond van 500-750km en de superfond van 750km en langer. Tot aan Barcelona toe. ,,De duiven moeten in conditie zijn, gezond zijn en dan kun je ze laten pieken.’’ Jan was lang ‘van alle afstanden’ maar is vijftien jaar geleden beland in enkel de lange vluchten. Daar heeft hij 40 duiven voor beschikbaar die hij traint en verzorgt. Wekelijks is er wel een vlucht. ,,Dan geef ik vier, vijf duiven mee. De anderen krijgen rust. Dat is nodig na zo’n lange inspanning, daar hebben ze een paar weken voor nodig.’’ De volgorde bij een wedstrijd is bekend. Eerst bij de vereniging de duiven in reismanden inkorven. Dan meegeven aan de vrachtwagen met chauffeur en bijrijder die ze naar de losplaats brengen. Onderweg zorgen zij dat de duiven gevoerd worden en te drinken krijgen.  

De Combinatie heeft als vereniging ook een prijs ingevoerd. De Grote Prijs, waar de naam van een sponsor aan is verbonden. De prijs komt voor de helft ten goede aan de duif en zijn eigenaar, de andere helft aan de vereniging. In totaal zijn er acht prijzen uitgeschreven. De duivenmelker kan kijken aan welke discipline en afstand hij mee wil doen. Serieus geld verdienen met de sport is slechts voor een enkeling weggelegd. ,,Je hoort die bedragen van tonnen wel maar dat is voor ons zeker niet het geval. Nee, je wordt er niet rijk van. Het is een hobby en een hobby kost geld. Vroeger werd er ge-pouled op de vluchten, dat gebeurt vandaag ook minder.’’ De postduif kent natuurlijke vijanden en dan met name roofvogels als de havik, sperwer en de slechtvalk. Zij kunnen tijdens de vlucht toeslaan. Het is Wagner zelf overkomen. ,,Ik had een talentvolle jaarling die tijdens de training rond het hok uit de lucht is gepakt. Zo zonde. De weersomstandigheden zijn steeds minder een gevaar. Door de komst van internet en de toegenomen kennis bij de meteorologen zie je het slechte weer tijdig aankomen. Dat kan nauwelijks meer een verrassing zijn, dat was in het verleden wel het geval. Als het er niet goed uitziet, dan wordt de vlucht uitgesteld. Je wilt geen risico’s nemen bij de lossingen. Een derde risico kunnen de spanningskabels zijn waar de duiven mee in aanraking komen.’’

De duivensport neemt in omvang af. ,,Ja, er is sprake van een teruggang,’’ actualiseert Wagner de stand van zaken. ,,Er zijn verenigingen opgehouden te bestaan. In het verleden had ieder dorp zijn vereniging, nu resteren Herkingen, Ouddorp, Dirksland, Sommelsdijk, Achthuizen en Middelharnis.’’ Ook in ‘zijn’ Stad aan ‘t Haringvliet hield het verenigingsleven op. ,,Er waren zeker 25 duivenhouders, nu zijn er nog zeven. Te weinig om zelfstandig door te gaan.’’ De zeven zijn uitgevlogen naar andere dorpen en sloot Jan zich in Middelharnis aan. ,,De vergrijzing, weet Wagner. ,,Mensen vallen weg. Er is wel jeugd actief in de leeftijd van twaalf tot vijftien, maar als er andere activiteiten op hun pad komen dan komt de vraag of zij op wat latere leeftijd alsnog een hok met duiven willen.’’ Landelijk zijn er nog 10.000 duivencoaches. Duiven kweken is noodzaak en daarbij vooral kijken wat de vliegresultaten waren. ,,Je moet altijd verjongen, anders wordt de vliegploeg te oud.’’

Ondanks de terugloop, denkt Jan dat de duivensport niet verloren is. ,,Zelf hebben we nog vijftig leden,’’ sluit Wagner positief af. ,,Het gaat goed met De Combinatie. Maar toegegeven, dat komt ook doordat leden van opgeheven verenigingen bij ons zijn aangesloten.’’