Column Frank/Janine: PFAS-DD2
Actueel 120 keer gelezenEr zijn van die dingen waar je eerst blij mee bent maar later van af wilt. Nee, niet mijn huwelijk; uitvindingen die wereld veranderden.
Asbest, sinds de tweede wereldoorlog grootschalig gebruikt vanwege brandwerendheid. Tot we ontdekten dat de vezeltjes longkanker veroorzaken. CFK-drijfgassen voor spuitbussen en koelkasten bleken in hogere sferen de ozonloog aan te tasten. Veertig jaar later begint de dampkring zich te sluiten, gelukkig maar. Een uitvinding doen voor een probleem en later ontdekken dat het middel erger is dan de kwaal? Niets menselijks is ons vreemd. Nokken en iets anders verzinnen; zo strompelen we vrolijk verder.
PFAS leek ook zo’n mooie vernieuwing; een reeks chemische stoffen met fluor-waterstof verbindingen als basis; voor van alles te gebruiken, waterafstotend en niet kapot te krijgen. We verzonnen er allerlei toepassingen voor, van anti-aanbak pannen tot waterdichte regenjassen, make-up en waarvoor allemaal niet; de Haarlemmer-olie van de 21e eeuw. Voortschreidend inzicht; het blijkt zich in het lichaam op te hopen en veroorzaakt allerlei vreselijke ziektes. En tot overmaat van ramp; zo onverwoestbaar dat we er nooit meer van af komen. Zo verspreidt PFAS zich, langzaam maar zeker, door onze hele leefomgeving. Er zijn alternatieven en voor alles zijn PFAS-vrije varianten beschikbaar.
Ik raakt onlangs op het verkeerde been; in een staatje las ik dat de agrarische sector het volume ‘gewas-beschermingsmiddelen’ de afgelopen vijf jaar halveerde. ‘Goed bezig’ dacht ik. Tot ik leerde dat de nieuwste generatie gebaseerd is op zaden, omhuld met dat spul, omdat het plaagdieren zo lekker te lijf gaat. De duurzame pannen en regenjassen bleken toch niet zo’n succes. En toch wordt deze rotzooi, met tonnen tegelijk, voor eenmalig gebruik, het milieu binnen gebracht.
In Denemarken is dat verboden en gebruiken ze volautomatische wiedmachines met camera’s op AI (doen die data-servers toch iets nuttigs). Ze eten er geen boterham minder onder.
