Tip: ‘Buat’ van Jean-Marc van den Tol

Middelharnis - Heleen van Esbroek van boekhandel Dekker & van Esbroek tipt elke week een boek van de week. Deze keer heeft zij speciale aandacht voor de schrijver Jean-Marc van den Tol en zijn boek ‘Buat’

Jean-Marc van Tol (Rotterdam, 6 juli 1967) is een Nederlands illustrator, striptekenaar, schrijver en cartoonist. Hij specialiseerde zich bij zijn studie Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam in het Middelnederlands en ging daarna werken als freelance striptekenaar. Zijn belangrijkste werk is de cartoonreeks Fokke en Sukke, waar hij samen met John Reid en Bastiaan Geleijnse de geestelijk vader van is. Van het drietal is Van Tol degene die de tekeningen maakt. Van Tol wordt wel de ‘inkopper’ van het team genoemd. In 2003 werd aan Reid, Geleijnse en Van Tol de Stripschapprijs toegekend voor hun gezamenlijke stripwerk (en dan met name Fokke & Sukke).

In 2006 lanceerde Van Tol samen met Gerrit de Jager het boek Strips in Stereo waarin zij en Maaike Hartjes, Hanco Kolk, Erik Kriek, Dick Matena, Peter Pontiac, Mark Retera, Barbara Stok, Joost Swarte, Thé Tjong King, Typex en Henk Kuijpers een stripversie maakten van een lied van een Nederlandse artiest. Bij de presentatie hiervan op 11 maart 2006 in Paradiso werden de originele nummers ten gehore gebracht. Het boek kreeg goede kritieken, werd meermalen herdrukt en Van Tol en Gerrit de Jager ontvingen later dat jaar tijdens De Stripdagen 2006 de P. Hans Frankfurtherprijs voor dit bijzondere project.

In januari 2007 begon Van Tol uitgeverij Catullus. De naam is ontstaan uit het pseudoniem waarmee hij 1989 de kerstprijsvraag van Propria Cures won. Daarnaast tekende Van Tol ook elke week de strip Kort en Triest in de jongerenkrant 7Days. Van Kort en Triest zijn inmiddels vijf stripalbums uit.

In 2011 presenteerde Van Tol bij de VPRO het televisieprogramma ‘Beeldverhaal’, waarin hij een overzicht gaf van diverse stromingen en belangrijke personen uit de geschiedenis van het stripverhaal. In 2018 kwam zijn eerste historische roman uit in een voorgenomen trilogie. Musch was het eerste deel van een drieluik over Johan de Witt. Cornelis Musch is een voorganger van de vermoorde raadspensionaris. In november 2023 verscheen het tweede deel van de trilogie: Buat. Het behandelt het politieke leven van Ritmeester Buat.

‘Buat,’, door Jean-Marc van den Tol
Het is 1665. Raadpensionaris De Witt is al meer dan twaalf jaar aan de macht. Er heerst verwarring: de Republiek is op zee verwikkeld in een verbeten oorlog met Engeland en wordt in het oosten bedreigd door troepen van de bisschop van Münster. Zowel de vloot als het leger ontberen een krachtige bevelhebber. Het volk begint te morren. De roep om een prins van Oranje als opperbevelhebber wordt luider en luider. Ritmeester Buat, opgevoed aan het hof van Oranje, raakt betrokken bij de onderhandelingen tussen de Republiek en Engeland. Gebaseerd op authentieke bronnen en bewaard gebleven processtukken vertelt Jean-Marc van Tol in dit tweede deel van de Johan de Witt-trilogie het meeslepende levensverhaal van Henri de Fleury de Culan, beter bekend als ritmeester Buat. Aan de hand van memoires, getuigenissen, lofdichten en andere documenten komt een bijzonder boeiende periode uit de vaderlandse geschiedenis tot leven. Deze historische roman is zonder kennis van het eerste deel te lezen. ‘Maar dan gebeurt het wonder dat de dichter Bilderdijk ooit “de machine” noemde: alle onderdelen raken verbonden, het gehele radarwerk komt in beweging. Hier zien we in literair historicus Van Tol de schrijver opstaan, in de lezer komt de liefhebber overeind: we raken meegesleept, het genieten begint.’

Zijn opdrachten ontvangt hij onder andere van diverse kranten, het bedrijfsleven, de reclamewereld, de (semi)-overheid en vanuit de woningcorporatiebranche.