Landarbeidersstaking oost-Flakkee week4
AlgemeenDe vulte begint de boeren boven het hoofd te groeien. Op 30 mei 1923 is een staking uitgebroken onder de landarbeiders op oostelijk Flakkee. Na goud geld verdiend te hebben met de voedselvoorziening tijdens de eerste wereldoorlog zijn de marges weer genormaliseerd. De boeren wentelen dit af op de loonkosten en voor het derde jaar op rij kondigen ze loonsverlaging aan, in totaal meer dan 40%. De 1200 landarbeiders van Ooltgensplaat, Achthuizen en Oude Tonge leggen, tijdens het hoogseizoen, het werk neer.
Door Frank/Janine Boerboom
Het onkruid groeit altijd harder dan het gewas en de teelt loopt gevaar. Op het eiland is geen onderkruiper te vinden die de staking durft breken. Uit armoe moeten boeren zelf de handen uit de mouwen steken, dagblad de Telegraaf meldt dit als een nieuwswaardig feit.
In Sint Willebrord wordt werkvolk geronseld, niet van het beste soort en onbekend met het landarbeidersvak, toch vangen ze een half weekloon per dag. Opmerkelijk dat allen op een fonkelnieuwe fiets arriveren, de tussenpersoon blijkt rijwielhandelaar. Op de dijken wordt gepost om landingen te voorkomen en op veldwegen beletten groepen stakers het werk.
De overheid mengt zich in het conflict door het inbrengen van 40 man marechaussee. Gezamenlijk worden ze ingekwartierd op de boerderijen, de brandhaard van het conflict. Activist Portegies beschrijft het tafereel in het vakbondsblad ’deze heeren krijgen f 5,-per dag met kost en inwoning en een heel leger staat hen ten dienste, zelf aan de zelfkant van de samenleving worden ze nu, in dienst van het privé-bezit, als kostbaar goed beschermd’.
Het dorp Achthuizen is een volledig katholieke enclave. Binnen die geloofsgemeenschap, die sterk aan het emanciperen is, bestaat de opvatting dat inmening van buiten ongewenst is en dat katholieke boeren en arbeiders het onderling dienen te regelen. Mijnheer pastoor start bemiddelinsgesprekken en een compromis wordt bereikt dat de loonsverlaging bijna halveert. In Achthuizen wordt het werk op 18 juni hervat.
De burgemeester van Ooltgensplaat proclameert een samenscholingsverbod waardoor acties op de veldwegen onmogelijk worden. De vijfhonderd stakers trekken zich voor vergadering terug in de schuur op de Kerkring. Daar blijken met name de vaste knechts niet standvastig. Zo wordt de staking in Ooltgensplaat, zonder enig resultaat, beeindigd.
De werkonderbreking concentreert zich nu op Oude Tonge. Daar zal het conflict nog weken voortslepen. Treft de overheid alleen repressieve maatregelen of wordt er ook sociaal beleid gevoerd? Ook daarover meer in de volgende afleveringen.
