Column Frank/Janine: Kunst omdat het moet

De eilandelijke samenvoeging is alweer al 8 jaar en twee verkiezingen geleden. De nieuwe gemeente had nog steeds niets verzonnen over kunst. Toen de PvdA het onderwerp op de kaart zette en ondanks verkiezingsverlies een wethouder mocht leveren, kreeg die het in zijn mik geschoven. De rest bleek er verlegen mee. Hoera, er komt een kunstbeleid! En volgens de beste sociaal-democratische traditie mag iedereen meepraten. Verantwoordelijk wethouder Eijkenduijn neemt bij de opening van een expositie alvast een voorschotje ‘kunst moet verbinden’. ‘O jeetje’ denk ik dan ‘kunst moet weer wat, mag kunst ook gewoon kunst zijn?’

Rotterdam-zuid stond er slecht voor. De gemeente greep in door gratis atelierruimte ter beschikking te stellen. Alleen ‘community-art’ kwam daarvoor in aanmerking; kunst die samen met de buren gemaakt wordt. De aanpak bleek succesvol; de levendigheid had aantrekkingskracht. Veel schoten betrokkenen daar niet mee op. Het vastgoed werd onbetaalbaar en kunstenaars en bewoners moesten opschuiven. Als kunst-educatie stelde het ook al weinig voor. De kunstenaar die zich afzondert met een blok graniet op onderzoek wat er in zit, had op zuid geen bestaansrecht.

Het idee dat de overheid zich niet met kunst hoort te bemoeien, is nieuw en past in een visie alles aan de markt over te laten. Door de eeuwen heen hebben vorsten en naties veel geïnvesteerd in kunst; om mee te pronken maar ook als wegwijzer-paaltje waar het volgens hen naar toe moet. Kunst is voor iedereen. Het gaat niet alleen om het schilderij dat boven de bank hangt en soms miljoenen gekost heeft. Dat is maar wat de gek er voor geeft. 

Kunst maken is ook het creatieve proces waardoor je macht krijgt over je omgeving. We kijken nog steeds met bewondering naar de grottekeningen waarin de préhistorische mens zijn prooi vastlegt. Kunsteducatie helpt een beter mens te worden; hoe geef je, wat in je hoofd rondgaat, vorm? Kunst is uniek; iets maken dat er eerder nog niet was. 

Niet raar dat op een eiland waar een oerconservatieve christelijke partij de lakens uitdeelt, kunst ondergeschoven kindje is. Kunstbeleid moet in de nieuwe nota concurreren met erfgoed en cultuur. Zaken die hun ecomische waarde verloren hebben maar we graag behouden omdat het onze geschiedenis toont, noemen we erfgoed. Daar zit het wel goed; in de afgelopen jaren hebben we bakken geld binnengeharkt vanuit de provincie waardoor we inmiddels het openluchtmuseum van Zuid-Holland geworden zijn. 

Cultuur is hoe we de dingen met elkaar doen. De afbraak van subsidies aan het verenigingsleven toont aan dat onze gemeente weinig boodschap heeft als cultuur zichzelf niet kan bedruipen. In de huidige politieke constellatie heb ik er weinig fiducie in dat het hier met kunst goed komt. Maar goed dat het participatief is; kunstliefhebbers, laat je horen!