Kunstwerk van Viktor Majdandžic bij de Goereese Kunstdagen

Goedereede - Viktor Majdandžic (Bosnië, 1931) is een van de kunstenaars die deelnemen aan de Goereese Kunstdagen. Hij studeerde aan de Rijksacademie voor beeldende kunsten in Belgrado. In Goedereede zijn enkele abstracten van hem te zien. Van een van die kunstwerken geeft organisator/kunstenaar Harald Jassoy verderop een toelichting.

Door Nick Ehbel

Viktor Majdandžic emigreerde in 1969 naar Nederland waar hij begon als kunsttherapeut. Hij deelde zijn atelier met psychiatrische patiënten. Na zijn pensioen bleef hij schilderen geïnspireerd door zijn reizen naar alle werelddelen, met meer dan 200 exposities in 12 landen.

Ondergewaardeerd
Harald vertelt: “Viktor is al heel oud en dat zie je terug in zijn werk. Hij is naar Nederland gekomen en tot zijn verrassing is hij in Nederland nooit aangekomen... Dat wil zeggen dat men hem eigenlijk nooit de waardering heeft gegeven die hij eigenlijk verdiende. Dat gebeurde in het buitenland wel. Heel veel van zijn werk is in Duitsland of Amerika verkocht, maar niet in Nederland. Wat dat betreft, vertoont hij overeenkomst met de in een eerdere editie van deze krant besproken beeldhouwer Henk Kuizenga die wel internationaal gewaardeerd werd, maar niet in Nederland.
Over een van de kunstwerken  van Viktor die in Goedereede te zien zijn, vertelt Harald: “Hij werkt zowel dekkend als glacerend, dus met dunne verflaagjes over elkaar. Hij werkt als een oude meester. Dat betekent dat hij de glacerende kwaliteit van de verf net zo waardeert als de dekkende. Hij bouwt het langzaam op.”

Mondriaan
Harald vervolgt: “Toen Viktor in Nederland aankwam, was hij helemaal onder de indruk van Mondriaan. Hij heeft geprobeerd in die Classistische structuur van Mondriaan te duiken en heeft gewoon de ideeën overgenomen die Mondriaan verkondigde over het platte vlak.”

Servië
Over de geschiedenis van Viktor licht Harald toe: “Hij komt uit Servië en werkt met de felle kleuren die daar gebruikt worden. Voor een Nederlander is hij heel felkleurig. Heel fel blauw, rood en geel schuwt hij niet. Je kan in zijn werk ook zien dat de invloed van de kunstenaarsbeweging uit de jaren ’50 nog steeds aanwezig is, namelijk het non-figuratieve constructivisme, met cirkel en driehoek. Je kan zijn oeuvre duidelijk in die tijd plaatsen, hij is echt een kunstenaar van zijn tijd.” 

Burgeroorlog
Ter verduidelijking merkt Harald op: “Wat hij wel heeft, is dat hij natuurlijk onder de indruk is van de burgeroorlog in Joegoslavië. Dat heeft hem heel erg geraakt. Beeldhouwer Henk Kuizenga refereerde er in zijn werken ook aan. Voor Viktor was het persoonlijker. Het heeft hem heel erg verstoord. Als Serviër wist hij dat de binnenlandse verhoudingen broos waren en alleen maar de dictatuur van Tito dat heeft kunnen verhinderen. En toen uitbrak waar iedereen bang voor was, was hij natuurlijk erg geschrokken. Dat heeft ertoe geleid dat hij veel donkere kleuren gebruikte, sombere. Hij had veel last van die indrukken die existentieel bedreigend waren.”

Ook hier zie je toch beweging in een kunstwerk? 
Harald reageert: “Wat hij zelf zegt, is dat als hij begint met werken hij niet weet waar hij eindigt. Hij heeft een grove voorstelling in welke richting het loopt. Doordat hij laagjes voor laagjes opbouwt, krijgt hij op een gegeven moment de conclusie dat het klaar is. Hij was enorm onder de indruk van Mondriaan en heeft gekeken of hij daar op zijn eigen manier een draai aan kon geven. Hij heeft niet in die stijl gewerkt, maar wel wat elementen als strengheid en structuur toegepast. In zijn werk zijn heel grote vlaktes, waar je niet zonder meer aan voorbij kan gaan. Zijn werken zijn ongeveer 1 meter bij 1,50 meter, dus vrij groot. Je kan als het ware door het schilderij heen kijken en dat komt omdat hij laag voor laag opbouwt. Die laagjes verbergen niet de in de ondergrond vastgezette structuren van de verdeling van de ruimte. Dat is duidelijk zichtbaar en schemert door.”

Harald besluit: “Dit zijn schilderijen waar je een tijdje voor moet gaan staan en alleen maar kijken. Het is niet iets wat je zo maar oppakt. Als je naar het werk kijkt, zie je dat daar een enorme verdieping in zit. Er zit een schijndimensie in, maar dat is geen opzet. Als je als Viktor dus met een kennis van zaken wat kleur en structuur betreft, aan het werk gaat, kan je heel rustig als een oude meester aan het werk gaan. En dat is hoe Viktor zijn werk opbouwt.”