Klimopbremraap: wilde plant van hete droge zomers

Deze augustusweek stonden ze er ineens. Tussen het duffe groen van over de grond kruipende klimop, na weken en weken droogte: bloeiende bremrapen. Ze zien er een beetje uit als wilde orchideeën, ze lijken zelfs heel sterk op de vogelnestorchis, maar leg ik hiermee wel iets uit? Wie heeft er ooit een vogelnestorchis gezien?

Bremrapen zijn vreemde parasitaire planten die plots opduiken, meest letterlijk boven op de gastheer die ze ondergronds uitzuigen. Een plant zonder bladeren, alleen met een slanke bloeiaar met ingetogen bloemen. We praten over augustus 2026. De paar walstrombremrapen uit het duin hierachter die het naar nectar geurende walstro uitzuigen zijn allang bruin en tot stof vergaan, net als de klavervreters van de onbemeste dijken. Klavervreters: de mooiste plantennaam voor de bremraap die langs de rivieren en in de delta op rode klaver woekert.

Niet eerder op mijn erf en wel in de heetste zomer ooit: klimopbremraap. Fijn scrabblewoord. Al doet ‘bitterkruidbremraap’ het ook goed. Meteen drie exemplaren in het eerste jaar dat ze hier staan. De eerste klimopbremrapen op het eiland Goeree waar ik woon zijn gevonden rond 2015 naast een bushokje in een klimopbosje in Stellendam, 4 km verderop. Daarna nam een plantenkenner een uitgebloeide plant mee richting Ouddorp, 6 km verderop en daar staan ze nu ook op twee plekken. Daarvandaan kreeg ik een keer een zakje met droge klimopbremrapen cadeau (wie krijgt nu zo’n present?) en liet het verwaaien in de wind, ergens aan de duinrand. Maar het eigen erf zal ook wat stofzaad hebben ontvangen. En zie daar, na drie jaar, het milieu deugde, de hand van de mens speelde een rol, maar de natuur besliste waar deze zeldzaamheid verscheen. Hoogzomer, want zelfs dan weet gastheer klimop genoeg water aan de bodem te onttrekken en weet de bremraap dat weer effectief uit klimopwortels te zuigen, inclusief voldoende voedingstoffen voor de aanleg van een bloeiaar.

Ik rol de rode loper uit voor deze kleine parasiet. Hoe uitgebreider het ecosysteem hoe meer parasitisme, dus somber kunnen we er niet van worden. Tot voor kort (voor 2000) stonden ze vooral op schaduwrijke kalkhellingen met klimop in Zuid-Limburg, daarna volgde een ware explosie langs rivieren, in de randstad en de delta. Twee vereisten lijken in ieder geval: klimop en meer warmte.

Onderstaande kaart van de noordelijke delta toont heel wat - recente- vindplaatsen, en de meeste gebonden aan een min of meer stedelijke omgeving: parken en plantsoenen, het habitat met de meeste nieuwe planten en dieren voor ons land. Op Voorne in landgoed Mildenburg, op Flakkee in Dirksland en MIddelharnis, ook in Zierikzee in de stad. En in ons plantsoen aan de Nieuwendijk bij Havenhoofd, met klimop onder een oude kastanje. Goed zoeken naar de juiste prikker, de meest noordelijke van Goeree.

- Rolf Roos

Verspreiding van klimopbremraap Schouwen, Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten. 2016-2026; bron: waarneming.nl