Opdat m’n nôôit die maensen zalle vergete…

Vandaege is ‘t bevriejiengsdag, 5 mei. In gister was ‘t overal in ‘t hêle land de jaerlukse herdienkieng van de maensen, de burgers genoemd, in de militairen die in de Twêêde Waereldoorlog in aore oorlogen binne omgekomme. Heulie viele voor oenze vrieheid, noe al 81 jaeren in daer magge m’n blieje in dankbaer om weze, dadde m’n vrieheid hao, want zo hêêl aores is ‘t in veul landen, waer de machthebbers mekaore bevechten. In daerdeur zoveul onschuldige slachtoffers valle. Oender heulie vanzelluf oak de Joodse gemêênschap. 

Op 30 april 2026, is de Stichting Joods Erfgoed Goeree-Overflakkee officieel verklaerd bie de notaerus in Menheerse. Deze stichtieng heit tot doel ‘t Joodse leven op Flakkee levend te houwen. Dit omdat de Joodse gemêênschap ruum hoenderdinvuuftug jaeren ‘n oenderdêêl vurmende van de saemenlevieng hier op ‘t eiland. Tiejens de Twêêde Waereldoorlog, toen de Joden weggevoerd wiere in laeter vermoord, kwam daer ‘n einde an. 

Wandeliengen
Om niks te vergeten, zalle gidsen deur Menheerse wandeliengen organisere in mei, juni in juli, waerbie d’r over ‘t Joodse geloaf in traedisies wordt verteld.

Wat ‘r tastbaer is, binne de drie begraefplaetsen in oak de struukelstênen bie de weunhuuzen in bie wienkels, waer Joden eigenaer van warre zoas slaegers, juweliers, in ‘n hoeienwienkel. Mannen zettende ‘n keppeltie op d’r hôôd as ze naer de synagoge gienge om de sjabbat, de kaerekdienst, te vieren. De synagoge stieng op D’n Diek, op ‘t Zandpad in Menheerse in ‘t moaie hiervan is, dat de contouren van dat gebouw nog te zien is, want daer zit de keten Zêêman in. Dat ken je vanof oenderan D’n Diek goed waerneme. De bouw hiervan begon op 2 april 1840. Rabbi David Slager weunende vlakbie de synagoge in was de voorganger. Dat vertelt gids Kees van Walsem, voorheen lêraer Nederlands op ‘n middelbaere schole in Menheerse. Daer proberende hie de lêêrliengen al waerem te maeken voor ‘t leven van de Joden. In daerom vind ‘n ‘t fijn om as gids maensen roend te leiden.

In d’n oorlog waerre d’r 63 Joden op ‘t eiland, waer d’r zesse van overlevende. Omdat ze nie thuus waerre op ‘t moment van ofvoering naer verschillende vernietigiengskampen zoas Sobibor in Auschwitz. Of ze lagge in ‘t ziekenhuus of ze waerre kind op schole of ze waerre op ‘n aore plekke anwezig. Persoonlukke verhaelen worre d’r tiejens de stappen deur ‘t durp verteld, interessant om te hôren in te onthouwen. Da’s de bedoelieng van ‘t gehêêl. 

De wandeliengen beginne bie de begraefplaets an de Hoflaen, schuin tegenover de Secr. Nijghstraet. Anmelden ken via de website www.joodserfgoedgo.nl Daer staen oak alle data op van de wandeliengen. Of ‘s ochends om 10.00 ure of ‘s aevends om 18.30 ure.