Het 89e Bachconcert op koororgel en hoofdorgel in de Grote Kerk te Middelharnis

Op zaterdag 9 mei (aanvang 20.00 uur) hoopt organist Paul Kieviet in de Grote Kerk te Middelharnis het 89^e Bachconcert te geven. Behalve het Leeflang-hoofdorgel bespeelt hij ook het Fama-koororgel.

Onder het thema De Italiaanse Bach beluistert u sprankelende muziek van Giovanni Sebastiano Bach, over wie hieronder meer.

Wat heeft de Duitser Bach met Italië te maken? Daar zit een verhaal achter. Als 23-jarige begon hij zijn werk als hoforganist en concertmeester in dienst van hertog Wilhelm Ernst van Weimar. Diens muzikale jongere broer, Johann Ernst, kreeg van Bach compositieles. Door deze prins leerde Bach de Italiaanse muziek van zijn tijd kennen. Van 1711 tot 1713 studeerde hij in Utrecht. Toen hij weer terugkwam aan het hof, bracht hij een stapel bladmuziek mee, gekocht in Amsterdam. Amsterdam was in die tijd een Europees centrum van muziekdruk en bladmuziekhandel. In 1711 waren daar de Concerti grossi voor viool en orkest van Antonio Vivaldi gedrukt. En zo werkte de jonge prins als een doorgeefluik tussen de meester uit Venetië en die uit Weimar. De kunst van Vivaldi heeft die van Bach sterk beïnvloed: Bach bewerkte allerlei stukken voor orgel, en ook in vele van zijn eigen composities zien we die zuidelijke, lichte, vrolijke stijl. Bach was zich die invloed heel goed bewust: hij ondertekende deze muziek met Giovanni Sebastiano Bach.

Het Concerto in G (BWV 973) naar Vivaldi is één van de zestien driedelige concerto’s die Bach bewerkte voor klavecimbel. Mooi voor het koororgel met zijn draagkrachtige, levendige klank. De Fuga in c (BWV 574) wordt ook wel Legrenzi-fuga genoemd. Bach ontleende het thema aan deze Italiaanse componist (1626-1690) en maakte er een echt Bachwerk van: een fraaie, driedelige fuga waarin de thema’s met elkaar worden gecombineerd. Het slot is ongekend virtuoos. Ook sommige van Bachs koraalvoorspelen zijn Italiaans, zoals Nun freut euch, lieben Christen g’mein (BWV 734): dit trio met de melodie in het pedaal heeft een opvallend licht karakter. Het Concerto in d (BWV 596) is een prachtig voorbeeld van hoe Bach de vrij eenvoudige notatie van Vivaldi omwerkt tot een virtuoos orgelwerk. Voortdurend wisselt hij van klavier, om op die manier het samenspel van orkest en solist hoorbaar te maken. In de Tweede Triosonate (BWV 526) vervolmaakt Bach als het ware de in Italië in groten getale – door o.m. Vivaldi, Corelli, en Albinoni - gecomponeerde triosonate voor twee solo-instrumenten, cello en basso continuo. Bach laat de organist alle partijen tegelijk uitvoeren, waardoor die het wel erg druk heeft! Geschreven als studiemateriaal voor zijn oudste zoon Wilhelm Friedemann. Aan zo’n triosonate van Arcangelo Corelli (1653-1713) ontleende Bach het thema voor zijn Fuga in b (BWV 579), een intens melancholiek werk. Een briljant slot van het concert is het Concerto in a (BWV 1065). Oorspronkelijk was dit Vivaldi’s Concerto voor vier violen en orkest in b. Bach bewerkte het voor vier klavecimbels en orkest. De Brabantse organist Ad van Sleuwen (1950) bewerkte het op zijn beurt voor orgel. Een waar feest….

Prachtig om te horen hoe de grootste componist ooit zich liet inspireren door muziek uit een geheel andere wereld. En wij mogen nog steeds die inspiratie meebeleven. Van harte welkom!

De toegang is uw gift aan de uitgang.