Raad stemt in met Kadernota 2027 en Samen Keuzes Maken

Op 9 juli besloot de gemeenteraad gelijktijdig over de Kadernota 2027 en het rapport Samen Keuzes Maken. Beide documenten moeten richting geven aan de begroting voor 2027 en aan de financiële keuzes voor de komende jaren. Vanwege de vorming van een nieuw college en het parallel lopende traject Samen Keuzes Maken (SKM) is de kadernota bewust beleidsarm gehouden.

Door Jacquelien Wielaard

De financiële vooruitzichten blijven zorgelijk. Voor 2028 wordt een tekort van ruim 7,5 miljoen euro verwacht, oplopend tot ruim 8,4 miljoen euro in 2030. Om de begroting op termijn sluitend te krijgen, vroeg het college de raad een voorkeursscenario uit het SKM-rapport vast te stellen. Dat scenario, het tussenscenario, bevat maatregelen die de komende jaren verder moeten worden uitgewerkt, zodat uiterlijk in 2030 een sluitende begroting kan worden gerealiseerd.

Het SKM-traject is een vervolg op een raadsopdracht uit 2025. Daarbij is onderzocht welke voorzieningen de gemeente heeft, wat deze kosten en opleveren en welke keuzes mogelijk zijn.

Drie scenario’s
De opgave is vertaald naar drie concrete scenario’s. In het basisscenario (laag) doet de gemeente wat wettelijk verplicht is. Alle extra wensen en voorzieningen moeten dan door de gemeenschap zelf worden opgepakt. De belastingdruk is niet veel hoger dan nu, maar de versobering is zichtbaar en merkbaar in de samenleving.
In het tussenscenario (midden) wordt bekeken wat de gemeente, binnen de financiële ruimte, nog op een betaalbare manier kan blijven doen. De belastingdruk wordt wel hoger.
Het maximale scenario (hoog) gaat uit van het zoveel mogelijk behouden van wat er nu is. De kwaliteit en spreiding van voorzieningen blijven op orde. De belastingdruk stijgt sterk.

Beschouwingen
Tijdens de behandeling van de kadernota en het SKM-rapport hielden de fractievoorzitters hun beschouwingen bij de Kadernota. Zoals gesteld betrof het een beleidsarme kadernota, hetgeen gebruikelijk is na een bestuurswisseling. Het maakte de beschouwingen wat vlak en voorspelbaar. Wellicht ook wat minder kleurrijk dan in voorgaande jaren, zonder ‘de groene kabouters’ van Zwerus en de filosofische bespiegelingen van Van Alphen.

De fractievoorzitters kregen maximaal acht minuten spreektijd om hun visie te verwoorden en/of het college te bevragen.

Fractievoorzitter Jos de Jonge van Trots op Goeree-Overflakkee (TOG) wees op verschillende mogelijkheden om te besparen, zoals versobering van het IHP door scholen zoveel mogelijk te huisvesten in één gebouw. Ook ziet hij heil in een efficiëntere vorm van het beheer van zwembaden en dorpshuizen. Meer inkomsten kunnen volgens TOG worden gegenereerd door belastingverhoging voor toeristen en forenzen. De fractievoorzitter wees vooral op het feit dat het gekozen tussenscenario richtinggevend is en dat er nog alle ruimte is voor dialoog en participatie.

John de Geus van de SGP sprak van een gezamenlijke verantwoordelijkheid en pleitte voor wat hij noemde ‘slim hervormen’. Niet ieder thema eilandbreed inzetten, maar per kern bekijken. Volgens de SGP-voorman is elke kern op het eiland uniek en moet ernaar worden gestreefd de identiteit van een kern te behouden. Ook de SGP ziet mogelijkheden om te besparen op het IHP, zij het op een geheel andere wijze: ‘Sober renoveren in plaats van dure MFA’s.’
Verder pleit de partij ervoor niet te verzanden in eindeloze participatietrajecten die volgens De Geus uiteindelijk alleen maar teleurstellingen opleveren. Tot slot deed hij een dringend verzoek om het coalitieprogramma zo snel mogelijk inzichtelijk te maken, met daarbij een effectanalyse.

Fractievoorzitter Tim Jochems van het CDA koos in zijn reactie voor maritieme beeldspraak. De uitgezette koers die sinds 2013 werd gevaren, is niet meer houdbaar nu er minder geld van de landelijke overheid beschikbaar is. De gemeente zal van koers moeten veranderen als zij de fijne ankerplaats, die het eiland voor velen is, wil behouden.
Verder pleitte hij voor het behoud van erfgoed, zoals ‘t Fort in Ooltgensplaat en de watertoren in Dirksland, en voor een kritische houding ten opzichte van de renovatie van de havens.

Volgens fractievoorzitter Petra ‘t Hoen van PRO moet je bij een bezuinigingsronde vooral de vraag stellen: ‘Wat wil je beschermen?’ Ook ‘t Hoen vraagt zich af hoe het coalitieprogramma er in het tussenscenario uit komt te zien. PRO zal dit toetsen aan de drie partijpijlers: sociaal, groen en eerlijk. Ook benadrukte ze het belang van solidariteit. Verder waarschuwde zij voor ongelijkheid wanneer het voorzieningenniveau van een kern grotendeels wordt bepaald door vrijwilligers en pleitte ze voor slimmer werken binnen de gemeentelijke organisatie.

GAAN gaf bij monde van fractievoorzitter Ellen Nijssen haar visie met het thema ‘Vertrouwen begint bij verantwoordelijkheid’. Nijssen sprak van een ‘onvolledig scenario’ omdat de eigen organisatie er geen deel van uitmaakt. Dit terwijl er miljoenen gemoeid zijn met de gemeentelijke organisatie. ‘Het gaat niet over meer of minder ambtenaren, maar eerder over de vraag hoe de overheid van de toekomst eruitziet. Kom met een strategische visie hierover.’

Aad de Kool van de VVD vond het lastig om de nota en het rapport goed te beoordelen omdat nog niet alles is onderbouwd. De keuze voor het tussenscenario vond hij begrijpelijk, maar de VVD had liever de basisvariant gezien als vertrekpunt om van daaruit te bepalen welke ambities kunnen worden verwezenlijkt. Hij pleitte verder voor wat hij noemt ‘dorpsgericht werken’. ‘Deze transitie vraagt niet alleen om keuzes, maar ook om een andere manier van samenwerken’, aldus De Kool.

Fractievoorzitter Mariëlle van den Berg van de ChristenUnie vond de nota behoorlijk beleidsarm, maar stelde te kunnen leven met het tussenscenario uit SKM. Voor de ChristenUnie staat de menselijke maat voorop. ‘Zorg moet beschikbaar blijven en iedereen moet kunnen meedoen.’ Zij adviseerde verder maatschappelijke functies in de kernen te combineren zodat deze zoveel mogelijk in stand kunnen blijven, bedrijven te koesteren en de bereikbaarheid van het eiland te versterken. Over de nota zei zij: ‘We stemmen in, maar vinden niet alles oké.’

‘Klein in zetelaantal, maar niet klein in ambities’, zo begon fractievoorzitter Theo van Biert van D66 zijn maidenspeech. Zijn partij maakt nu deel uit van de coalitie en is blij met deze verantwoordelijkheid. ‘Gelijke kansen voor iedereen zijn ons uitgangspunt, ongeacht afkomst, religie en geaardheid.’
‘Keuzes maken doet pijn. Elk thema is belangrijk, dus moeten we onze keuzes goed uitleggen en de rug recht houden.’ Verder wees hij erop dat duurzaamheid niet als kostenpost moet worden gezien, maar als een investering in de toekomst van het eiland. ‘Het gaat niet alleen om de energietransitie. Duurzaamheid en innovatie raken onze gezondheid, leefbaarheid en economie.’

Besluiten
Het rapport Samen Keuzes Maken werd zonder hoofdelijke stemming aangenomen. Stemverklaringen waren er van GAAN, ChristenUnie en VVD.

De Kadernota 2027 werd eveneens zonder hoofdelijke stemming aangenomen.