Emigraesie naer ‘t buutenland was ‘in’

M’n vaoder is jong overleje, mar daervoor zat ‘n jaeren in ‘t bestuur van de Stichting Durpsgemêênschap in Stad an ‘t Haeringvliet. Toendertied had ‘n (in 1959) ‘n boekie angevroge bie de Nederlandse Emigraesiedienst in D’n Haeg mit de titel ‘N sproeng in ‘t duuster...?’, geschreve deur Anthony van Kampen, gebore in 1911 in Hellevoetsluus.

In dit boekie wordt de lezer wegwies gemaekt wat de beweegredenen kenne weze om te gaen emigreren naer ‘t buutenland. In de jaeren vuuftug van de vorige êêuw namme ommers 300.000 Nederlanse jonge mannen die sproeng om ‘n nieuw leven op te gaen bouwen in Canada, Zuud Afrika of in Australië, om mar wat landen te noemen. Van mien kante warre d’r neefs, die daer oak zo over dochte. Ze hao ‘n gezin gesticht in bin nôôit mêêr trug gekomme.

Mar êêrst noemende de schriever emigraesiegroepen die lange tied geleje al naer ‘n aor land trokke. Bekend binne de Scandinaviërs, berucht as de Noormannen in beroemd as Vikings; oerouwe volken uut Centraal Amerika, azze m’n de man van de vermaerde Kon-Tiki-tocht, Thor Heyerdahl magge geloave. Ze gienge tot helemaele in de Pacific, de Stille Zuudzêê; Vaerder de Hunnen, de Tartaren in de Eskimo’s. Nog laeter de Pilgrim Fathers, Joden en Hugenoten.
D’r warre nogal wat motieven om te verhuuzen. As voorbeeld noem ‘k ‘n ongeschoolde febrieksarbeider, die z’n kinders wel ‘n boterham kon geve, mar allêên ‘n maegeren. Dat van ‘n kantoorbediende, die zes jaer achter vier muren deurbrocht in weet dat ‘r nog dertig of vêêrtig van diezellufde jaeren zalle volge. Hie zal dôôdongelokkug worre op deze menier. Dat van 2 boerenzeuns, oak vrienden, wier ouwers ‘n boerderieje bezitte, in omdat heule de jongste binne, ‘t bedrief nie kenne overneme. In dat van ‘n kleine middenstander, gehuwd in vaoder van 4 kinders, die ondanks hard waereke, z’n zaekie achteruut ziet gaen. Z’n kansen binne ommers voorgoewd verkeke. Daerom lonkt ‘t buutenland in dien tied. Ze wille allemaelle nieuw levensgelok. Mar, ‘t was ‘n sproeng in ‘t duuster, waer ze per schip oak naertoe gienge.

Mar wat ‘t vermelden waerd is: De Nederlanse regerieng voerende toen ‘n actieve emigraesiepolitiek, in de vurm van ‘t bevorderen van gunstiege betrekkiengen mit de immigraesielanden. Zoas voorlichtieng geve an de emigrant, regelieng van ‘t vervoer, ‘t verlênen van financiële bieslag op de kosten van dat vervoer in van t oenderhouwe van contacten mit maetschappelukke orgaenisaesies. Zo had ‘n Nederlander ‘n uutstekende naem in ‘n biezoendere reputaesie in ‘n immigraesieland. Laeter bleke ze oak butengeweune goodwill-ambassadeurs te wezen. ‘t Warre bruggebouwers, die ‘t naotionaele in internationaele belang waerem hiewe. De emigrant verboend ommers ‘t ene land mit ‘t aore...